Nieuws



Mijn vriend is rechter. Hij leverde mij een mooi inzicht: “In Nederland zijn ongeveer 2001 medewerkers zeker van hun baan. Dat zijn 2000 rechters, die hebben een aanstelling voor het leven, en koning Willem-Alexander.” Dat laatste is afhankelijk van republikeinse ontwikkelingen,
het eerste van het voorbestaan van de scheiding der machten.

De kern van zijn boodschap:
iedere werkende in Nederland heeft te maken met onzekerheid. Organisaties veranderen, functies veranderen, sommige beroepen verdwijnen. Er komen ook nieuwe beroepen, waar jonge medewerkers voor worden opgeleid. De flexibiliteit van werk groeit al jaren. Dat heeft grote effecten op de arbeidsmarkt en op organisaties.

Vakbonden zijn een belangrijke gesprekspartner als het gaat over de trends in de arbeidsmarkt. Ondernemingsraden hebben een mooi overzicht van de ontwikkelingen in hun organisaties. Ik werk met ondernemingsraden die aansluiten bij de wens van medewerkers om de arbeidsvoorwaarden te verbeteren. 

Kort geleden nam de centrale ondernemingsraad van Jumbo de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen van de vakbonden over. Ik schreef hierover een ingezonden brief aan Trouw. Die werd op 27 april geplaatst op de opiniepagina. 
De kern van mijn boodschap: bedrijven, ondernemingsraden, medewerkers en vakbonden - 
werk samen aan betere arbeidsvoorwaarden.

Reactie Wilma op artikel in Trouw

Op 27 april 2017 plaatste Trouw 
op de opiniepagina 
een reactie van Wilma Ruis 
op een artikel 
over het stopzetten door Jumbo 
van de besprekingen 
met de vakbonden.



Jumbo, praat met vakbonden én de ondernemingsraad

Jumbo vertrouwt de bonden niet meer. En als dit nu eens terecht is? Dat de vakbonden niet de standpunten van medewerkers vertegenwoordigen?
Een voorbeeld uit de praktijk. 

In 2015 start een Raad van Bestuur van een zorgorganisatie de besprekingen over een sociaal plan met de FNV, het CNV en Nu’91. De ondernemingsraad is toehoorder bij het gesprek en praat niet mee. De vakbonden blijven steeds terugkomen op dezelfde punten. Over wie gaat de reorganisatie? En als er wordt gereorganiseerd, dan moet de medewerker volgens de bonden een onbeperkte salarisgarantie krijgen en een onbeperkte mobiliteitsperiode om oplossingen te vinden. Het afspiegelingsprincipe moet worden toegepast: medewerkers met een vast contract en de langste arbeidsrelatie in verschillende leeftijdsgroepen hebben voorrang.

Zeven gesprekken later, met geen enkele voortgang en steeds dezelfde onderwerpen op tafel. De Raad van Bestuur en de ondernemingsraad besluiten om zelf aan medewerkers te vragen wat zij de belangrijkste onderwerpen vinden voor een sociaal plan. De ondernemingsraad organiseert intensieve gesprekken met meer dan 100 medewerkers. De vakbonden zijn op de hoogte van iedere stap. De Raad van Bestuur en de ondernemingsraad vinden het belangrijk dat de vakbonden instemmen met het sociaal plan.

De uitkomst is verrassend voor alle partijen. Medewerkers willen invloed op de plek waar ze terecht komen binnen of buiten de organisatie en zijn tegen het afspiegelingsbeginsel. Zelf een keuze hebben op waar je terecht komt, dat is het hoofdthema. Een intensieve begeleiding en financiële ondersteuning tijdens de mobiliteitsperiode zijn belangrijk en bij voorkeur in een concrete, afgebakende en redelijke periode. Een salarisgarantie moet fair zijn en mobiliteit ondersteunen. Niet oneindig, want dat schept rare salarisverschillen tussen medewerkers die hetzelfde werk doen. Wel lang genoeg om de inkomensachteruitgang goed op te kunnen vangen.

Op basis van de conclusies uit de gesprekken met medewerkers maken de Raad van Bestuur en de ondernemingsraad een concept voor het sociaal plan. De vakbonden zijn bereid om de mobiliteitsperiode te beperken, maar blijven vasthouden aan het afspiegelingsprincipe en de onbeperkte salarisgarantie. Uiteindelijk weigeren ze de afspraken in het sociaal plan te ondertekenen. De Raad van Bestuur en de ondernemingsraad sluiten samen het sociaal plan af. 

Het is een proces waarin medewerkers zich duidelijk uitspreken over de regelingen in het sociaal plan. De vakbonden weigeren de medewerkers daarin te volgen. De argumenten: de precedentwerking (dan willen anderen dat ook), wij spreken een sociaal plan af voor de allerzwaksten in de organisatie, een ondernemingsraad kan geen sociaal plan afsluiten. Het zijn argumenten die gaan over de vakbonden en hun onderhandelaars. De onderhandelaars van de vakbonden spreken uit dat ze het belangrijk vinden dat medewerkers hun mening kunnen geven bij onderhandelingen. Echt iets doen met de uitkomsten van de gesprekken in de onderhandelingen is op dat moment een brug te ver. 

Dus, mijnheer Van Eerd van Jumbo, het kan kloppen dat de vakbonden niet de mening van de medewerkers vertegenwoordigen in de onderhandelingen over de cao. Een tip: vervang de vakbonden niet zomaar door de ondernemingsraad, want dan ruilt u de ene onderhandelaar voor de ander in. Vraag samen met de ondernemingsraad aan uw medewerkers in een goed gesprek wat hun ideeën zijn over hun arbeidsvoorwaarden. Nog mooier: doe het met drie partijen: uzelf, de ondernemingsraad en de vakbonden. Zo’n cao, in samenwerking gemaakt met alle partijen, levert verrassend nieuwe inzichten op.

Wilma Ruis

Adviseur, gespecialiseerd in cocreatie van arbeidsvoorwaarden