Vraag en antwoord index
Of mensen ontvankelijk zijn voor iemands boodschap hangt af van hun eigen gedrag en hun eigen houding en van wat ze bij die ander waarnemen. Recente onderzoeken wijzen uit dat vooral onbewuste signalen bepalen hoe we ons gedragen en hoe we reageren op het gedrag van anderen. Met deze nieuwe kennis is communicatie effectiever te maken.
De Beuk past de nieuwe kennis over effectieve communicatie toe in communicatie-strategieën bij veranderingsprocessen. Zowel binnen organisaties als bij de aanpak van vraagstukken in de samenleving.
- 1. Effectieve Communicatie Framing
-
Framing
Een frame is het psychologische kader waarbinnen de boodschap wordt gebracht of wordt ontvangen. Framing is de beïnvloeding daarvan. Bij gedragsbeïnvloeding is het van groot belang je te verdiepen in het frame van je ontvanger zodat je een nieuw frame kunt bouwen. Bij framing speelt angst een belangrijke rol. Bij verliesframing zijn de ontvangers bang iets belangrijks kwijt te raken. Dat kan materieel zijn, maar ook immaterieel zoals professionele autonomie of sociale samenhang.
Bij veranderingsprocessen speelt verliesframing een cruciale rol als bron van weerstand. De angst voor verlies is een grotere motivator dan de kans op winst. Dus niet het lonkende perspectief in de toekomst, maar de erkenning van de zorg die men nu heeft moet de kern van de boodschap zijn. Pas dan is de ontvanger in staat om mee te denken over mogelijke oplossingen.
- 2. Effectieve Communicatie Nudges
-
Het gebruik van nudges
Letterlijk vertaald is een nudge een por, een duwtje in de goede richting. Met een nudge worden gedrag en keuzes beïnvloed. Zo blijkt bijvoorbeeld dat een boodschap die aangeeft dat een grote groep mensen een bepaald gedrag vertoont effectief is (‘peer group pressure’). Experimenten op het gebied van energiebesparing tonen dat aan. De tekst: 'In uw wijk is het 70% van de bewoners gelukt om 20% te besparen op hun energiegebruik door......' bleek veel effectiever dan de boodschap waarin niet verwezen werd naar een grote groep buurtgenoten. Er zijn vele voorbeelden van nudges, die door middel van 'zachte sturing' mensen tot een positieve gedragsverandering verleiden.
- 3. Effectieve Communicatie Priming
-
Onder priming verstaan we het gebruik van bepaalde woorden, beelden, sfeer, geuren en smaken om een (positieve) reactie op onbewust niveau te realiseren. Of het nu om individu, een kleine groep of een zaal vol mensen gaat, priming werkt. Het gaat dan niet alleen om een chocolade taartje bij binnenkomst, maar om de totale beleving van de ontvanger. De werking van priming maakt duidelijk hoe groot het belang is van het management van verwachtingen, van zorgvuldige voorbereiding van bijeenkomsten, van sprekers (zenders) die nieuwsgierig zijn en luisteren.
- 4. Effectieve Communicatie Spiegelneuronen
-
Spiegelneuronen
Hoe komt het dat twee mensen tijdens een goed gesprek in exact dezelfde houding zitten? Het antwoord is: omdat we spiegelneuronen hebben. In onze hersenen hebben we cellen die, zelfs voordat we het ons bewust zijn, gedrag en emoties van anderen kopiëren. Als ik een appel pak en u kijkt naar mij, dan reageren dezelfde hersencellen bij u alsof u ook een appel pakt. Spiegelneuronen maken ons ook empatisch en hebben grote invloed op ons gedrag in een sociale omgeving. In groepsprocessen spelen ze daarom een belangrijke rol.
Effectieve communicatie
Wie communicatie wil inzetten als instrument tot gedragsverandering, moet rekening houden met veel factoren. Sociale context, gewoonten, behoeften en angsten bepalen in hoge mate ons gedrag.
Een overtuigend verhaal met goede argumenten is niet vanzelfsprekend geschikt om daar verandering in aan te brengen. Uit onderzoek blijkt dat 95% van ons handelen bepaald wordt door stimuli die we niet bewust waarnemen. Slechts 5% van ons gedrag is bewust. Communicatie is altijd gericht op beïnvloeding.
De effectiviteit van communicatie is te verhogen door je ook op het onbewuste te richten.
Bij onze aanpak gaat het om het vergroten van de ontvankelijkheid voor (nieuwe) informatie en niet om het manipuleren van iemands mening. We maken gebruik van verschillende invalshoeken: framing, priming, de werking van spiegelneuronen en het gebruik van 'nudges'. Hiernaast leest u een toelichting op deze begrippen.
