Maatschappelijke vraagstukken sector- en disciplineoverstijgend aanpakken

Een focus op De Gezonde Stad, de inrichting van een fietsroute of de aanpak van jeugdproblematiek: het vraagt een integrale aanpak. Niet vanuit één afdeling of één discipline starten, maar breed en samenhangend. Zodat niet één perspectief bij voorbaat dominant is en de andere invalshoeken slechts onderhandelpunten zijn. En zodat er geen breiwerk van aan elkaar geplakte denkbeelden ontstaat,
dat richting of visie mist.

In cocreatie aan samenhang werken vraagt om heldere sturing en een geschikte werkvorm. We beschrijven er vier waar wij ruime ervaring mee hebben.

Werkvormen voor integraal werken


Integraal werken


Publieke waarde

Veel beleid begint bij eerder geformuleerd beleid of bestuurlijke akkoorden. Werken vanuit publieke waarde maakt eerst de tafel leeg en start dan met het denken over maatschappelijke waarde. 
Centraal staan de vragen: Voor welk maatschappelijk vraagstuk zoeken we oplossingen? Hoe ziet publieke waarde eruit?
Dit totaal andere vertrekpunt leidt vervolgens tot de belangen en waarden die in het geding zijn, en welke partijen welk aandeel kunnen leveren in het tot stand brengen van publieke waarde.
Door zo te werken ben je meteen voorbij sector- of organisatie-belangen. Je zit midden in discussies over spanningen tussen waarden en belangen vanuit verschillende stakeholders. En krijgt in beeld hoe verschillende bijdragen gaan helpen bij het creëren van publieke waarde. Voorbeeld: De gemeente Utrecht bracht een integrale nota Volksgezondheid tot stand met behulp van deze benadering. 

Arenaconferentie

De arenaconferentie kan plaatsvinden met 20 tot 200 mensen. Er is een arena, er zijn tribunes. Elke tribune vertegenwoordigt een perspectief, bijvoorbeeld het belang van kinderen, of de kwaliteit van de openbare ruimte, of de betaalbaarheid van een aanpak. De tribunes kunnen ook bevolkt worden door vertegenwoordigers van een bepaalde discipline. Dan wordt de stier (een plan, een voorstel, een idee) door de arena geleid, langs de tribunes. De stier - gerepresenteerd door een inhoudelijk deskundige - gaat onder leiding van onze gespreksleider  in gesprek met elke tribune. De overwegingen uit het gesprek worden gehoord en meegewogen door de andere tribunes. Door de gesprekken met de tribunes wordt het plan steeds beter. Als het verbeterde plan de arena uit gaat, herkennen de tribunes elk hun eigen waarden en inbreng in het gezamenlijk verbeterde plan.
We hebben de arena o.a. ingezet bij de herinrichting van de Polder Waard Nieuwland in Noord-Holland.
Lees meer over de Arenaconferentie.

Leidende principes

In de IJssel-Vechtdelta in Overijssel werken gemeenten, provincie, waterschap en maatschappelijke organisaties met acht leidende principes. Deze geven richting en inspiratie aan projecten in het gebied. De principes gaan over waarden en overtuigingen. Bijvoorbeeld over versterking van de regionale economie, duurzame gebiedsontwikkeling en maatschappelijke participatie. De principes staan op kaartjes, met concrete hoe-vragen. Bij elk project komen in sessies met de landkaart op tafel alle principes aan bod. Dit jaar bijvoorbeeld bij de Stadsentrees van de gemeente Kampen en de doorontwikkeling van Nederlands laatste hooibergenterrein in Hasselt. Het leidt tot aanstekelijke creativiteit en een rijkdom aan samenhangende ideeën.
Bekijk de Leidende principes in één oogopslag (pdf).


Zie voor meer werkvormen ook Heidagen en happenings.

Parallelle input

Gelijkwaardige input vanuit verschillende kanten kan ondermijnd worden door hiërarchie en machtsverschillen. Zo wint de harde discipline vaak van de zachtere, overstemt de grootste mond zachtere geluiden, en verdwijnen minderheidsstandpun-ten ongeëxploreerd naar de vergetelheid. 

Eén van de werkvormen die zorgt voor parallelle input, is het werken met stemmen via gsm of tablet. Met een klein of groot gezelschap in te zetten: interactieve software (bijvoorbeeld van Sendsteps) die in no time de verschillende meningen ophaalt, en argumenten inbrengt. Anoniem en zonder aanziens des persoons. 
Op basis van inzicht in één oogopslag zorgt een facilitator voor het juiste gesprek.  

Het creëren van een setting die veilig is voor alle meningen, is een goede en leuke methode om recht te doen aan een veelheid van perspectieven.